კვებითი ალერგია ჩვილებში — მშობლების ყველაზე ხშირი კითხვები
სამწუხაროდ, რეალობა ისეთია, რომ კვებითი ალერგიის მქონე პაციენტებს შორის ექიმები ხვდებიან ერთ თვემდე ასაკის ჩვილებსაც კი. ამასთანავე, დედის დიეტა ალერგიის პროფილაქტიკისთვის ხშირად უშედეგოა, როგორც ორსულობისას, ასევე ძუძუთი კვების პერიოდში.
ჯანმრთელი ბავშვისთვის პოტენციურად ალერგენული პროდუქტების ცნობიერი გამორიცხვა დამატებითი კვებიდან შესაძლოა, პირიქით, ალერგიის გამოვლინების რისკს ზრდიდეს. მაგრამ ღირს თუ არა ალერგენების მიმართ შიშის გვერდზე გადადება? ვუპასუხებთ მშობლების ყველაზე ხშირ შეკითხვებს.
კითხვა №1. ვინ არის რისკ-ჯგუფში?
კითხვაზე, შეიძლება თუ არა ახალშობილს ჰქონდეს ალერგია, სპეციალისტები აცხადებენ, რომ განვითარებულ ქვეყნებში დღესდღეობით ბავშვების დაახლოებით 3–6% დაავადებულია ალერგიით. თუმცა მისი გამოჩენის ზუსტი მიზეზის დასახელება ჯერჯერობით შეუძლებელია.
მიიჩნევა, რომ ალერგიული დაავადებების წარმოშობა დამოკიდებულია როგორც გარემო ფაქტორებზე, ასევე გენეტიკურ განწყობაზე.
არაბალანსირებული კვება, დიდი რაოდენობით მედიკამენტების მიღება, ცუდი ეკოლოგია, ქრონიკული სტრესი და ფიზიკური აქტივობის შემცირება – ეს ყველაფერი გავლენას ახდენს მომავალი მშობლების ჯანმრთელობაზე და შესაბამისად მომდევნო თაობებზეც.
ალერგიის რისკი ოჯახური ანამნეზის მიხედვით
| რისკის დონე | ოჯახური ანამნეზი |
|---|---|
| 5–15% | ორივე მშობელი ჯანმრთელია და ალერგიის გამოვლინებები არ ჰქონიათ |
| 40% | ალერგია ერთ-ერთ მშობელს აქვს |
| 60–80% | ალერგია ორივე მშობელს აქვს |
კითხვა №2. როგორ ამოვიცნოთ კვებითი ალერგიის სიმპტომები?
კვებითი ალერგიის სიმპტომები შეიძლება გამოვლინდეს როგორც საჭმლის მომნელებელი სისტემის, ასევე კანის მხრიდან. ისინი შეიძლება განვითარდეს როგორც ცალკე, ასევე ერთდროულად.
აი, როგორ შეიძლება გამოვლინდეს ალერგია ახალშობილებში:
- ბავშვი ხშირად ჭირვეულობს და უარს ამბობს ჭამაზე;
- მუდმივად აბრუნებს რძეს;
- სხეულზე ჩნდება წითელი, ქავილის გამომწვევი ლაქები;
- ლოყებზე გამონაყარი ან კანის აქერცვლა;
- ცუდად იმატებს წონაში;
- აწუხებს კოლიკა და მუცლის შებერილობა;
- დიარეა ლორწოს ან სისხლის მინარევით განავალში.
ჩვეულებრივ სიმპტომები ჩნდება ალერგენის ორგანიზმში მოხვედრიდან 2 წუთიდან 2 საათამდე პერიოდში. თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში რეაქცია დაგვიანებულია და პირველი ნიშნები მხოლოდ 1–2 დღის ან ერთი კვირის შემდეგაც შეიძლება გამოვლინდეს.
იმისათვის, რომ სწორად განვასხვავოთ ალერგია სხვა დაავადებებისგან და დროულად დავსვათ დიაგნოზი, აუცილებელია პედიატრთან ან ალერგოლოგთან კონსულტაცია პირველი საგანგაშო სიმპტომების გამოჩენისთანავე.
კითხვა №3. რომელი პროდუქტები ითვლება ყველაზე ალერგენულად?
ყველაზე ალერგენულ პროდუქტებს ხშირად „დიდ რვიანს“ უწოდებენ. მათში შედის:
- ძროხის რძე
- ქათმის კვერცხი
- სოიოს პროდუქტები
- ხორბალი
- არაქისი
- კაკალი
- თევზი
- ზღვის პროდუქტები
მიუხედავად ამისა, ამ პროდუქტების სრულად გამორიცხვა მეძუძური დედისა და ბავშვის რაციონიდან ყოველთვის საჭირო არ არის.
მკაცრი შეზღუდვები რეკომენდებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც პროდუქტისა და ალერგიული რეაქციის შორის კავშირი უკვე დადგენილია ან ექიმმა დანიშნა სპეციალური გამომრიცხავი დიეტა.
სხვა შემთხვევაში სპეციალისტები ურჩევენ დედებს მრავალფეროვნად იკვებონ როგორც ორსულობისას, ასევე ძუძუთი კვების პერიოდში.
გაითვალისწინეთ: ჩვილისთვის საუკეთესო საკვები დედის რძეა. ამიტომ დამატებითი კვების დაწყების შემდეგაც რეკომენდებულია ძუძუთი კვების გაგრძელება.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) რეკომენდაციით სიცოცხლის პირველი 6 თვის განმავლობაში ბავშვი უნდა იკვებოს ექსკლუზიურად დედის რძით.
კითხვა №4. რა უნდა გააკეთოთ ალერგიის პირველი სიმპტომების გამოჩენისას?
ხშირად ახალშობილებში კვებითი ალერგია დაკავშირებულია ძროხის რძის ცილაზე რეაქციასთან. თუმცა ალერგიული რეაქციის ნებისმიერი მიზეზის შემთხვევაში პირველი ნაბიჯი უნდა იყოს პედიატრთან კონსულტაცია.
ექიმმა შეიძლება დანიშნოს დიეტა, რომელიც რაციონიდან გამორიცხავს პოტენციურ ალერგენებს.
ძროხის რძის ცილაზე ალერგიის ეჭვის შემთხვევაში რაციონიდან ხშირად გამოირიცხება:
- რძის პროდუქტები
- ძროხის ხორცი
- ხბოს ხორცი
თუ ბავშვი ხელოვნურ კვებაზეა, შესაძლოა საჭირო გახდეს სპეციალური სამკურნალო ნარევის გამოყენება.
მნიშვნელოვანია, რომ ნებისმიერი დიეტური ცვლილება შეთანხმებული იყოს პედიატრთან.
ასევე გაითვალისწინეთ: ძროხის რძის ცილაზე ალერგიის მქონე ბავშვების დაახლოებით 90%-ს აქვს ჯვარედინი ალერგია სხვა ძუძუმწოვრების რძეზეც, ამიტომ თხის ან ცხვრის რძეც აკრძალულია.
კითხვა №5. შესაძლებელია თუ არა ალერგიის თავიდან აცილება?
კვებითი ალერგიის პრობლემა ყველაზე ხშირად აქტუალურია ბავშვის სიცოცხლის პირველ წელს. თუმცა პედიატრების რეკომენდაციების დაცვით მისი რისკი შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს.
იკვებეთ დღიურის მიხედვით
თუ ბავშვი რისკ-ჯგუფშია, სასურველია ჩაიწეროთ ყველაფერი, რასაც დღის განმავლობაში მიირთმევთ და დააკვირდეთ ბავშვის რეაქციას.
დაიცავით დამატებითი კვების წესები
დამატებითი კვების დაწყების ოპტიმალური პერიოდი 4–6 თვეა. ამ პერიოდში ახალი პროდუქტების თანდათანობით შეტანა ხელს უწყობს საკვები ტოლერანტობის ჩამოყალიბებას.
დამატებითი კვების პირველი ეტაპი
პირველი დამატებითი საკვები უნდა იყოს:
- მონოკომპონენტიანი ბოსტნეულის პიურე ღია ფერის ბოსტნეულიდან
- ან ურძეო ფაფა ერთი სახეობის მარცვლეულისგან
არჩევანი დამოკიდებულია ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის განვითარების თავისებურებებზე.
ხორცი და ხილი
6 თვის შემდეგ ბავშვის რაციონი შეიძლება გაფართოვდეს ხორცითა და ხილით. მნიშვნელოვანია მათი შეტანა ეტაპობრივად და მონოკომპონენტური რეცეპტებით.
ახალი პროდუქტის პირველი პორცია არ უნდა იყოს ჩაის კოვზზე მეტი. შემდგომში მისი გაზრდა შესაძლებელია დღეში 10–30 გრამით.
გამორიცხეთ დადასტურებული ალერგენი
თუ ბავშვს უკვე აქვს დადასტურებული ალერგია კონკრეტულ პროდუქტზე, აუცილებელია ექიმის რეკომენდაციების დაცვა და ალერგენის სრულად გამორიცხვა რაციონიდან.
გამოყენებული ლიტერატურა
- ონიინე ი. ივეალა, შაილეშ კ. ჩოუდჰარი, სკოტ პ. კომინსი — „საკვების ალერგია“, 2018
- ჯენის ჯოუნჯა — „საკვების ალერგია ჩვილებში“, 2012
- დევიდ მ. ფლაიშერი — UpToDate, 2022
- BSACI — „ალერგია ბავშვებში“
- ჟუკევიჩ-სობჩაკი ვ., ვრობლევსკა პ. — Advances in Dermatology and Allergology
- ESPGHAN სახელმძღვანელო — ძროხის რძის ცილაზე ალერგია ბავშვებში
- ბავშვთა კვების ეროვნული პროგრამა — 2019
- PEDIATRICS — ატოპიური დაავადებების პრევენცია
- NHS — ორსულობის პერიოდში კვება
- Nutrition During Lactation
