ბავშვის კანის მოვლა: რა უნდა ვიცოდეთ
ბავშვების კანი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ზრდასრულების კანისგან და განსაკუთრებულ მოვლას საჭიროებს. არასწორმა მოვლამ და შეუსაბამო საშუალებების გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს სხვადასხვა პრობლემა, როგორიცაა გაღიზიანება, ანთება და ატოპიური დერმატიტის განვითარებაც კი.
ამ სტატიაში განვიხილავთ ბავშვის კანის ძირითად თავისებურებებს და იმას, თუ როგორ შევარჩიოთ სწორად კანის მოვლის საშუალებები.
საბავშვო კანის თავისებურებები
ბავშვის კანი ძალიან ნაზია, ამიტომ მისი გაწმენდა და დატენიანება უნდა ხდებოდეს ფრთხილად და სპეციალურად საბავშვო კანისთვის შექმნილი საშუალებებით.
დედის მუცელში ცხრა თვის განმავლობაში თხევად გარემოში ყოფნის შემდეგ ახალშობილის კანს დრო სჭირდება მშრალ გარემოსთან ადაპტაციისთვის. დაბადებისთანავე ბავშვის კანი დაფარულია სპეციალური ნივთიერებით — ყველისებრი საცხით (vernix caseosa). ეს ნივთიერება იცავს ბავშვს მუცლადყოფნის პერიოდში და დაბადების შემდეგაც ეხმარება გარემოსთან ადაპტაციაში.
ექიმები რეკომენდაციას იძლევიან, რომ ახალშობილი სიცოცხლის პირველ 6–24 საათში არ დაიბანოს, რათა ეს ბუნებრივი დამცავი ფენა არ ჩამოირეცხოს. ის ხელს უშლის ტენის ზედმეტ აორთქლებას და ინარჩუნებს კანის ოპტიმალურ pH-ს.
ბავშვის კანის ზედა ფენა — ეპიდერმისის რქოვანა შრე — ბევრად უფრო თხელი და ფხვიერია, ვიდრე ზრდასრულ ადამიანში. ასევე, ეპიდერმისის ზოგიერთი შრე ჯერ სრულად განვითარებული არ არის, რის გამოც კანის ლიპიდური ბარიერი სრულფასოვნად არ ფუნქციონირებს.
ამ მიზეზით ბავშვის კანი უფრო მგრძნობიარეა გარემოს ზემოქმედების მიმართ — არასწორი კოსმეტიკა, ჰიგიენის დარღვევა ან არასწორად შერჩეული ტანსაცმელი ადვილად იწვევს გაღიზიანებას.
ექვს თვემდე ასაკის ბავშვების კანი შეიცავს ძალიან მცირე რაოდენობით მელანინს — ნივთიერებას, რომელიც კანს იცავს ულტრაიისფერი სხივებისგან. ამიტომ მზის სხივებისგან დაცვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
ბავშვების კანი ასევე უფრო მიდრეკილია ანთებითი და ალერგიული რეაქციებისკენ. ამას ხელს უწყობს იმ უჯრედებისა და ფერმენტების მაღალი აქტივობა, რომლებიც პასუხისმგებელია ასეთ პროცესებზე.
გარდა ამისა, ბავშვის კანში წყლის შემცველობა მაღალია, რაც ალერგიული რეაქციების სწრაფ გავრცელებას უწყობს ხელს.
ბავშვებში თერმორეგულაციის სისტემა ჯერ სრულად ჩამოყალიბებული არ არის. ამიტომ მნიშვნელოვანია, არ გადაციება და არც გადახურება. საოფლე ჯირკვლები აქტიურად მუშაობას მხოლოდ 2–3 თვის ასაკიდან იწყებს.
კანის დამცავი ფუნქცია
- იცავს ორგანიზმს მავნე ნივთიერებების შეღწევისგან
- ამცირებს ტენის დაკარგვას
- მოქმედებს როგორც ბუნებრივი დამცავი ბარიერი
კანის მოვლის დროს მნიშვნელოვანია ამ ბარიერული ფუნქციების შენარჩუნება და არ უნდა დაირღვეს მისი ბუნებრივი ბალანსი.
ჩვილის ბანაობა
ბავშვის პირველი დაბანა უმჯობესია ჩატარდეს დაბადებიდან 6–24 საათის შემდეგ. რეკომენდებულია არა სრულყოფილი აბაზანა, არამედ სველი ხელსახოცებით გაწმენდა.
ჭიპლარის არე შეიძლება დამუშავდეს ქლორჰექსიდინის ხსნარით ან კალიუმის პერმანგანატის ძალიან სუსტი ხსნარით.
წყლის ტემპერატურა უნდა იყოს დაახლოებით 37–37.5°C. მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვი არც გადაცივდეს და არც გადახურდეს.
ჰიგიენური საშუალებები აუცილებლად უნდა იყოს ბავშვებისთვის განკუთვნილი და შეესაბამებოდეს ასაკს.
სასურველია, რომ ამ საშუალებების pH იყოს ნეიტრალურიდან სუსტად მჟავემდე (pH 5.5–7). ტუტე სარეცხი საშუალებების გამოყენება არ არის რეკომენდებული, რადგან ისინი არღვევენ კანის დამცავ ბარიერს და ცვლიან კანის მიკროფლორას.
ტუტის ხანგრძლივმა ზემოქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს ბაქტერიული და სოკოვანი ინფექციების განვითარება და კანის ტენის დაკარგვა.
მოვლა ბანაობის შემდეგ
ბანაობის შემდეგ კანის მოვლა არანაკლებ მნიშვნელოვანია. რეკომენდებულია სპეციალური საბავშვო კრემების — ემოლიენტების გამოყენება.
ემოლიენტები ატენიანებს კანს, ამცირებს წყლის აორთქლებას, აძლიერებს კანის ბარიერულ ფუნქციას და ამცირებს ანთებისა და ინფექციის განვითარების რისკს.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათი გამოყენება ბავშვებში, რომლებსაც აქვთ ატოპიური დერმატიტის ნიშნები. ემოლიენტები უნდა წაისვათ ბანაობის შემდეგ დაუყოვნებლივ, როდესაც კანი ჯერ კიდევ ოდნავ ტენიანია.
მზისგან დაცვა
ბავშვის კანი უფრო მგრძნობიარეა ულტრაიისფერი სხივების მიმართ. თუმცა 6 თვემდე ასაკში მზისგან დამცავი კრემის გამოყენება რეკომენდებული არ არის.
ამ ასაკში საუკეთესო დაცვაა ჩრდილში ყოფნა, ქოლგის გამოყენება და მზისგან დამცავი ტანსაცმელი.
6 თვის შემდეგ შესაძლებელია სპეციალური საბავშვო SPF კრემის გამოყენება.
როგორ შევარჩიოთ საბავშვო კოსმეტიკა
კანის მოვლის საშუალებების არჩევისას ყურადღება უნდა მიექცეს შეფუთვაზე მითითებულ ასაკს, შემადგენლობას და პროდუქტის pH-ს.
საბავშვო კოსმეტიკა არ უნდა შეიცავდეს:
- სპირტს
- არომატიზატორებს
- პარაბენებს
- ფთალატებს
- აგრესიულ კონსერვანტებს
გაღიზიანების ან ალერგიული რეაქციის შემთხვევაში პროდუქტის გამოყენება უნდა შეწყდეს.
გამწმენდი საშუალებების pH უნდა იყოს 5.5–7, ხოლო დამატენიანებლების — ნეიტრალური.
ასევე შესაძლებელია სპეციალური საბავშვო ზეთების გამოყენება ბანაობისა და კანის დატენიანებისთვის.
ნატურალური პროდუქტების გამოყენება
დიდი სიფრთხილით უნდა მოვეკიდოთ პროდუქტებს, რომლებიც აღნიშნულია როგორც „ნატურალური“ ან „ბუნებრივი“.
მცენარეული ინგრედიენტების შემცველობა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სეზონის, გეოგრაფიული პირობების და სხვა ფაქტორების მიხედვით, ამიტომ მათი მოქმედება ყოველთვის პროგნოზირებადი არ არის.
ზოგიერთი ნატურალური ზეთი შეიძლება გამოიწვიოს პრობლემები:
- მდოგვის ზეთი — კანის ბარიერის დაზიანება
- ზეითუნის ზეთი — მიკრობული ან სოკოვანი ინფექციები
- ლავანდისა და პიტნის ზეთები — ალერგიული რეაქციები
- ჩაის ხის ზეთი — შესაძლოა ტოქსიკური იყოს
დასკვნა
ბავშვის კანის სწორად მოვლა მნიშვნელოვანია სიცოცხლის პირველივე დღეებიდან. სწორი ჰიგიენა და სწორად შერჩეული მოვლის საშუალებები მნიშვნელოვნად ამცირებს კანის დაავადებების, მათ შორის ატოპიური დერმატიტის განვითარების რისკს.
საჭიროების შემთხვევაში სასურველია კონსულტაცია პედიატრთან.
გამოყენებული ლიტერატურა
- Blume-Peytavi U. et al. Pediatric Dermatology, 2016.
- Blume-Peytavi U. et al. Pediatric Dermatology, 2012.
- Coret C. D. et al. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 2014.
- Johnson E., Hunt R. Current Opinion in Pediatrics, 2019.
- Kuller J. Advances in Neonatal Care, 2016.
- Kusari A. Pediatric Dermatology, 2019.
- Telofski L. Dermatology Research and Practice, 2012.
