ზრდასრულობისკენ მიმავალ გზაზე
ბავშვები იზრდებიან, იკვლევენ სამყაროს, იძენენ ახალ უნარებს, თანდათან ეჩვევიან სიტუაციებს, ადამიანებს, ურთიერთობებს, წესებს. იმისათვის, რომ ისწავლონ, როგორ გაუმკლავდნენ ყოველდღიურ გამოწვევებს, როგორც მოზრდილები, მათ მოთმინებით სწავლების წლები დასჭირდებათ.
2-დან 5 წლამდე ასაკი ბავშვის ფსიქიკის სტაბილურობის თვალსაზრისით ყველაზე მოწყვლადია. აუცილებელი ვერბალური და სოციალური უნარების ნაკლებობა გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს ბავშვების უნარზე, იპოვონ მისაღები, მოზრდილების თვალსაზრისით, გამოსავალი რთული სიტუაციებიდან.
შედეგად — ბრაზის აფეთქებები, ჯიუტობა, ისტერიკები. ცოტა თუ მოიძებნება ოჯახი, რომელსაც ეს უბედურება არ შეხებია.
რა არის ისტერიკა?
ისტერიკა არის ძლიერი ემოციური აღგზნების მდგომარეობა, რომელიც თვითკონტროლის დაკარგვაში გამოიხატება.
სიცოცხლის პირველი წლების ბავშვებში ისტერიკის ნიშნები შეიძლება იყოს:
- ყვირილი
- წივილი
- ტირილი
- ფეხების ბაკუნი
- ნივთების სროლა
- იატაკზე გორაობა
- თავის კედელზე რტყმა
- კბენა
მშობლებმა იციან, რომ ისტერიკის მდგომარეობაში ბავშვები ვერ აღიქვამენ ჩვეულებრივი გზებით მიწოდებულ ინფორმაციას და ყველა დარიგება უსარგებლოა.
ბავშვებში ისტერიკის მიზეზები
ისტერიკები უმიზეზოდ არ ხდება. ნებისმიერი რეაქცია სტიმულს უკავშირდება.
- ყურადღების ნაკლებობა
- საკუთარი აზრის გამოხატვის უუნარობა
- დაღლილობა, ძილის ნაკლებობა, შიმშილი
- ავადმყოფობა
- ასაკობრივი კრიზისი
- მოზრდილების მიბაძვა
- აღზრდის შეცდომები
ყურადღების ნაკლებობა
თუ ბავშვი ამჩნევს, რომ მშობლის ყურადღებას მხოლოდ ისტერიკით იღებს, იგი ამ მეთოდს უფრო ხშირად გამოიყენებს.
საკუთარი აზრის გამოხატვის უუნარობა
2-3 წლამდე ბავშვებში ისტერიკის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია სურვილების სიტყვებით გამოხატვის შეუძლებლობა.
დაღლილობა, ძილის ნაკლებობა და შიმშილი
დღის რეჟიმი ძალიან მნიშვნელოვანია ემოციური აფეთქებების თავიდან ასაცილებლად.
ავადმყოფობა
თუ ბავშვი უჩვეულოდ ჯიუტია და ადვილად კარგავს მოთმინებას — ეს შესაძლოა ავადმყოფობის სიმპტომიც იყოს.
ასაკობრივი კრიზისი
2.5-დან 3.5 წლამდე ბავშვებში ხშირია ე.წ. „სამი წლის კრიზისი“, რომელიც შეიძლება ისტერიკებში გადაიზარდოს.
მოზრდილების მიბაძვა
ბავშვები ხშირად იმეორებენ მშობლების ქცევას, რადგან ისინი მათი მთავარი მაგალითები არიან.
აღზრდის შეცდომები
ზედმეტი სიმკაცრე, ზედმეტი თავისუფლება ან მკაფიო წესების არარსებობა ხშირად იწვევს ემოციურ აფეთქებებს.
ტემპერამენტი და მისი გავლენა ბავშვთა ისტერიკებზე
სანგვინური ტიპი
ბავშვი აქტიურია, ადვილად ეწყობა გარემოს და იშვიათად ქმნის პრობლემებს.
ქოლერიკული ტიპი
მგრძნობიარე, იმპულსური და სწრაფად გაღიზიანებადი ბავშვები.
ფლეგმატური ტიპი
- მშვიდი და გაწონასწორებული
- უყვარს დამოუკიდებელი თამაში
- ნელა მოქმედებს
მელანქოლიური ტიპი
- მარტივად წყინთ
- მგრძნობიარეები არიან
- უჭირთ ცვლილებებთან შეგუება
როგორ მოიქცნენ მშობლები, როცა იწყება ისტერიკა?
1. შეეცადეთ თავიდან აიცილოთ
- დააკვირდით ბავშვის განწყობას
- გადართეთ ყურადღება სხვა თემაზე
- იყავით რბილი და თანამგრძნობი
2. გაარკვიეთ მიზეზი
- შიმშილია?
- დაღლილია?
- ყურადღებას ითხოვს?
3. ენერგიის გადამისამართება
- სეირნობა
- სპორტი
- აქტიური თამაშები
4. კომუნიკაცია
- ერთად წაიკითხეთ
- ითამაშეთ
- ისაუბრეთ
- ჩართეთ ოჯახურ საქმეებში
5. აუხსენით კონკრეტულად
მშვიდად და გასაგებად აუხსენით ბავშვს, რატომ არის საჭირო კონკრეტული ქცევა.
6. გააჟღერეთ შეთანხმებები
მაღაზიაში წასვლამდე აუხსენით რა უნდა იყიდოთ და რა არა.
7. ასწავლეთ ემოციების გამოხატვა
ასწავლეთ ბავშვს თქვას:
- „მომშივდა“
- „მწყინს“
- „გავბრაზდი“
8. ზოგჯერ ყურადღება არ მიაქციოთ
თუ დარწმუნებული ხართ, რომ ისტერიკა მანიპულაციაა, არ რეაგიროთ მასზე.
9. უსაფრთხოება პირველ რიგში
დარწმუნდით, რომ ბავშვი უსაფრთხო გარემოშია.
10. შეინარჩუნეთ სიმშვიდე
ბავშვს სჭირდება თქვენი მშვიდი და სტაბილური რეაქცია.
11. ნუ დააჯილდოვებთ ისტერიკას
საჩუქრით დამშვიდება აძლიერებს არასასურველ ქცევას.
როდის არის საჭირო სპეციალისტი?
თუ ისტერიკები 4 წლის შემდეგაც ხშირად მეორდება, ძალიან ძლიერია ან იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს, რეკომენდებულია ნევროლოგის ან ფსიქოლოგის კონსულტაცია.
გამოყენებული ლიტერატურა
- ლ. ვ. პეტრანოვსკაია — „თუ ბავშვის მოვლა რთულია“, 2016
- ე. ნ. კორნეევა — „ბავშვის კაპრიზები“, 2012
- ალექსანდრა ვასილიევა, ელენა ლიუბიმოვა — „დაღლილი ვარ ყვირილით!“, 2015
- კარენ პრაიორი — „არ იღრიალო ძაღლზე!“, 2017
