დაბადებიდან ექვს თვემდე: როგორ გავუგოთ ერთმანეთს უსიტყვოდ?

ახალშობილი ვაჟის ან ქალიშვილის ხელში პირველად აღებისას ახალგაზრდა მშობლები აღფრთოვანებას, სინაზეს და გაკვირვებას განიცდიან. ნათელია, რომ პატარა უნდა აბანაოთ, გამოაცვალოთ, დააძინოთ — მაგრამ როგორ უნდა ელაპარაკოთ მას? შეუძლია თუ არა მას საერთოდ რამე გაიგოს?

ხშირად მშობლები ფიქრობენ, რომ კომუნიკაცია რამდენიმე თვით უნდა გადადონ, სანამ ბავშვის ქცევა უფრო გაცნობიერებული გახდება. სინამდვილეში კი ბავშვს დაბადებიდანვე შეუძლია ურთიერთობა, რაც აუცილებელია მისი ჰარმონიული განვითარებისთვის.

როგორ დავამყაროთ კონტაქტი ახალშობილთან

პატარა გრძნობების გამოსახატავად ჯერ მხოლოდ რამდენიმე საშუალებას იყენებს: ტირილს, მოსმენას და თანამოსაუბრის ყურებას. მშობლებს შეუძლიათ დაეხმარონ მას კონტაქტის დამყარებაში.

• გაუღიმეთ ბავშვს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ის აგუგუებს ან ღუღუნებს;
• შეხედეთ თვალებში, როდესაც ხელში გიჭირავთ;
• გამოიყენეთ „ბავშვური ენა“ — სახის გამომეტყველება და სხვადასხვა ბგერები;
• გამოყავით დრო, რომ პატარასთან „ისაუბროთ“;
• ყოველთვის უპასუხეთ ბავშვის ტირილს;
• გაიმეორეთ ბგერები, რომლებსაც ბავშვი გამოსცემს;
• დაასახელეთ საგნები, რომლებსაც ბავშვი აკვირდება;
• გაამყარეთ სიტყვები ღიმილით და კეთილგანწყობილი გამომეტყველებით;
• გაიმეორეთ ბავშვის ჟესტები.

ტაქტილური კონტაქტის მნიშვნელობა

ფიზიკური კონტაქტი — მასაჟი, ტანვარჯიში, ერთობლივი ბანაობა — ბავშვთან ურთიერთობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფორმაა.

დაბადებიდანვე ბავშვები განსხვავებულად რეაგირებენ შეხებაზე:

• ზოგს მოსწონს ჩახვევა;
• ზოგი მოძრაობის თავისუფლებას ამჯობინებს;
• ზოგს მუდმივად ხელში ყოფნა უნდა;
• ზოგი მშვიდად გრძნობს თავს საწოლში ან შეზლონგში.

ნებისმიერი ყოველდღიური პროცედურა — საფენის გამოცვლა, ბანაობა, ტანსაცმლის შეცვლა — ბავშვისთვის ურთიერთობის ფორმაა.

როგორ ვიურთიერთოთ ბავშვთან ყოველდღიურ ცხოვრებაში

ეცადეთ, ყველა მოქმედება სიყვარულით და სინაზით შეასრულოთ. ესაუბრეთ პატარას და აუხსენით რას აკეთებთ.

• დააკომენტარეთ თქვენი მოქმედებები;
• გამოიყენეთ საბავშვო ლექსები და სიმღერები;
• შექმენით საკუთარი ოჯახური რიტუალები;
• დაუთმეთ ბავშვს ყურადღება და დრო.

ურთიერთობის ძირითადი პრინციპები

• გამოხატეთ მხოლოდ დადებითი ემოციები;
• ბავშვის ნებისმიერი ბგერა აღიქვით როგორც დიალოგის მცდელობა;
• ყურადღებით დააკვირდით მის განვითარებას;
• კომუნიკაცია ბავშვის ასაკთან ერთად განავითარეთ.

ურთიერთობა პატარასთან ექვსი თვის შემდეგ

ბავშვის სოციალური უნარები სწრაფად ვითარდება. 6 თვის ასაკისთვის ბავშვებს უკვე შეუძლიათ:

• ბგერაზე მობრუნება;
• დედისა და მამის ხმის ამოცნობა;
• თვალებში ყურება საუბრის დროს;
• სიცილი და ღიმილი;
• სხვადასხვა ბგერის გამოცემა.

რა შეუძლია ბავშვს ერთი წლის ასაკში

• ყურადღებით მოსმენა;
• მოლაპარაკის ხმაზე მობრუნება;
• თავის სახელზე გამოძახება;
• მარცვლების წარმოთქმა;
• საგნებზე თითით მიანიშნოს;
• მარტივი ფრაზების გაგება;
• სიმღერებისა და ლექსების სიყვარული.

ბავშვის მეტყველების განვითარების ეტაპები

• 1.5–3 თვე: აგუგუება, ღუღუნი;
• 4–6 თვე: ფსევდომეტყველების ბგერები;
• 6–9 თვე: ერთნაირი მარცვლების გამეორება;
• 10–11 თვე: მარცვლების ჯაჭვები;
• 12 თვე: პირველი სიტყვები.

ჟესტებით კომუნიკაცია ბავშვთან

8–11 თვის ასაკში შეგიძლიათ სცადოთ ჟესტებით კომუნიკაციის სისტემა. მაგალითად, გამოიყენოთ ჟესტები სიტყვებისთვის:

• ჭამა
• სმა
• მტკივა
• რძე
• საფენი

ყოველთვის გამოიყენეთ ერთი და იგივე ჟესტი კონკრეტული სიტყვისთვის, რათა ბავშვს არ დაებნეს.

როგორ ვიურთიერთოთ სწორად 1 წლამდე ბავშვთან

• რაც შეიძლება ხშირად ესაუბრეთ პატარას;
• იმღერეთ სიმღერები და იავნანები;
• გამოიყენეთ მაღალი და ნაზი ინტონაცია;
• დააკომენტარეთ ყოველდღიური მოქმედებები;
• დაასახელეთ საგნები, რომლებსაც ბავშვი უყურებს;
• არ გაასწოროთ მისი პირველი სიტყვები;
• კითხეთ წიგნები პატარას.

დაბადებიდან კომუნიკაცია საუკეთესო საფუძველია მომავალში ბავშვთან თბილი და მეგობრული ურთიერთობისთვის.

გამოყენებული ლიტერატურა

• გიპენრაიტერი იუ. ბ. — „როგორ ვესაუბროთ ბავშვს?“ მოსკოვი, 2014.
• პეტრანოვსკაია ლ. ვ. — „საიდუმლო საყრდენი: მიჯაჭვულობა ბავშვის ცხოვრებაში“. მოსკოვი, 2014.
• დრუკერმანი პამელა — „ფრანგ ბავშვებს საჭმელი არ უყრიან“. მოსკოვი, 2017.