როგორ გავამაგროთ ბავშვს ძვლები და კბილები?
ძვლოვანი სისტემის განვითარება ბავშვებში
როდის იწყება განვითარება
ძვლებისა და კბილების აქტიური განვითარება იწყება ორსულობის მესამე ტრიმესტრიდან. ამ ეტაპზე ნაყოფს სჭირდება მაღალი რაოდენობით კალციუმი, რათა მოხდეს ძვლების სრულფასოვანი ზრდა და მინერალიზაცია.
ინტენსიური ზრდის ფაზა გრძელდება დაბადების შემდეგ დაახლოებით 4 თვემდე.
ძვლის მინერალიზაციისთვის საჭირო ელემენტები
- კალციუმი
- ფოსფორი და ფოსფატები
- მაგნიუმი
- თუთია
- D ვიტამინი
D ვიტამინი არის კრიტიკული ფაქტორი — მის გარეშე მინერალების შეწოვა ვერ ხდება ეფექტურად.
კალციუმი ორსულობის პერიოდში
ნაყოფი იღებს კალციუმს დედის ორგანიზმიდან. დეფიციტის შემთხვევაში, მოთხოვნილება ივსება დედის რეზერვების ხარჯზე, რაც პირდაპირ აზიანებს დედის ჯანმრთელობას.
D ვიტამინის დეფიციტი ზრდის ბავშვში ჰიპოკალციემიისა და რაქიტის განვითარების რისკს.
კალციუმის ფუნქციები ბავშვებში
- ძვლებისა და კბილების ფორმირება
- სისხლის შედედება
- ნერვული იმპულსების გადაცემა
- კუნთოვანი შეკუმშვა
როგორ იზრდება ძვალი
- ზრდის ზონაში ყალიბდება ხრტილი
- ხრტილი გარდაიქმნება ძვლოვან ქსოვილად
დეფიციტის რისკები
D ვიტამინის ნაკლებობა იწვევს კალციუმის ცუდ შეწოვას, რაც ზრდის მოტეხილობებისა და რაქიტის განვითარების რისკს.
რაქიტი ვითარდება მაშინ, როდესაც ორგანიზმი ვერ აკმაყოფილებს კალციუმისა და ფოსფორის მოთხოვნილებებს სწრაფი ზრდის პერიოდში.
D ვიტამინი
D3 ვიტამინი (ქოლეკალციფეროლი) სინთეზირდება კანში ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედებით და ასევე მიიღება საკვებით ან დანამატებით.
ახალშობილები და ნაადრევად დაბადებული ბავშვები მაღალი რისკის ჯგუფში არიან.
დღიური საჭიროება
| ნივთიერება | ნორმა დღეში | დედის რძიდან მიღება |
|---|---|---|
| D ვიტამინი | 10 მკგ | 0.25–1 მკგ |
| კალციუმი | 400–500 მგ | 180–350 მგ |
| ფოსფორი | 300 მგ | 50–180 მგ |
დამატებითი კვება
დამატებითი კვების დროული დაწყება (4–6 თვე) აუცილებელია მინერალებისა და ვიტამინების დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად.
- გამდიდრებული ფაფები
- რძის პროდუქტები (ხაჭო, მაწონი)
- კვერცხის გული
D ვიტამინის წყაროები
| პროდუქტი | D3 ვიტამინი |
|---|---|
| ვირთევზას ღვიძლი | 4000 სე / 100 გ |
| ორაგული (ველური) | 600–1000 სე / 100 გ |
| თევზის ქონი | 400–1000 სე / 1 ჩ.კ. |
| სარდინი | 300 სე / 100 გ |
| სკუმბრია | 250 სე / 100 გ |
| თინუსი | 230 სე / 100 გ |
| კვერცხის გული | 20 სე / 1 ც |
| რძე (გამდიდრებული) | 100 სე / 230 მლ |
| იოგურტი | 100 სე / 230 მლ |
დეფიციტის ნიშნები
- ზრდის შეფერხება
- მოტეხილობებისადმი მიდრეკილება
- კბილების დაგვიანებული ამოსვლა
ზუსტი დიაგნოზი დგინდება მხოლოდ ექიმის მიერ.
კარიესის პროფილაქტიკა
- შაქრის შემცირება
- ძილის წინ ტკბილი პროდუქტების გამორიცხვა
- მყარი საკვების გაზრდა რაციონში
- ვიტამინებისა და მინერალების საკმარისი მიღება
დასკვნა
კალციუმისა და ფოსფორის ეფექტური გამოყენება დამოკიდებულია D ვიტამინზე. დეფიციტის შემთხვევაში აუცილებელია დიეტის კორექცია და საჭიროებისას მედიკამენტური ჩარევა.
- Carpenter T. O. et al. Rickets //Nature Reviews Disease Primers. – 2017. – Т. 3. – №. 1. – С. 1-20.
- Curtis E., Cheah J., Harvey N. C. Prenatal nutritional influence on skeletal development //Nutrition and Growth. – 2013. – Т. 106. – С. 46-51.
- Gossweiler A. G., Martinez-Mier E. A. Vitamins and oral health //The Impact of Nutrition and Diet on Oral Health. – 2020. – Т. 28. – С. 59-67.
- Ilich J. Z., Kerstetter J. E. Nutrition in bone health revisited: a story beyond calcium //Journal of the American college of nutrition. – 2000. – Т. 19. – №. 6. – С. 715-737.
- Jensen K. H. et al. Nutrients, diet, and other factors in prenatal life and bone health in young adults: a systematic review of longitudinal studies //Nutrients. – 2020. – Т. 12. – №. 9. – С. 2866.
- Jones G. Early life nutrition and bone development in children //Early Nutrition: Impact on Short-and Long-Term Health. – 2011. – Т. 68. – С. 227-236.
- Land C., Schoenau E. Fetal and postnatal bone development: reviewing the role of mechanical stimuli and nutrition //Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism. – 2008. – Т. 22. – №. 1. – С. 107-118.
- Rizzoli R. et al. Maximizing bone mineral mass gain during growth for the prevention of fractures in the adolescents and the elderly //Bone. – 2010. – Т. 46. – №. 2. – С. 294-305.
- Setiawati R., Rahardjo P. Bone development and growth //Osteogenesis and bone regeneration. – 2019. – Т. 10.
- Wharton B., Bishop N. Rickets //The Lancet. – 2003. – Т. 362. – №. 9393. – С. 1389-1400.
- World Health Organization et al. Nutritional Interventions Update: Vitamin D Supplements During Pregnancy. – 2020.
- World Health Organization et al. Ending childhood dental caries: WHO implementation manual. – 2019.
- World Health Organization et al. Nutritional rickets: a review of disease burden, causes, diagnosis, prevention and treatment. – 2019.
- World Health Organization et al. Sugars and dental caries. – World Health Organization, 2017. – №. WHO/NMH/NHD/17.12.
- World Health Organization et al. Vitamin and mineral requirements in human nutrition. – World Health Organization, 2004.
- Баева В. С., Бессонов В. В. Нормы физиологических потребностей в энергии и пищевых веществах для различных групп населения Российской Федерации: методические рекомендации //М., 2021.–42 с. – 2021
- Захарова И. Н. и др. Национальная программа" Недостаточность витамина D у детей и подростков Российской Федерации: современные подходы к коррекции"(обзор основных положений документа) //Медицинский оппонент. – 2018. – №. 1. – С. 30-37.
- Союз педиатров России, Российский союз нутрициологов, диетологов и специалистов пищевой индустрии, ФГАУ «Научный центр здоровья детей», НИИ питания РАМН. Национальная программа оптимизации вскармливания детей первого года жизни в Российской Федерации. — М.: ПедиатрЪ; 2011. — 68 с
Вам понравилась статья?
Календарь введения прикорма
