როგორ ამოვიცნოთ 3 წლის კრიზისი ბავშვებში
სამი წლის ასაკში ხშირად ხდება, რომ ადრე მორჩილი ბავშვი მოულოდნელად ჯიუტი და წინააღმდეგობრივი ხდება. ის შეიძლება ხშირად ტიროდეს, აპროტესტებდეს ყველაფერს და ამბობდეს: „მე თვითონ!“ ან „არა!“. ეს მშობლებისთვის რთული პერიოდი შეიძლება იყოს, თუმცა სინამდვილეში ეს არის განვითარების ბუნებრივი ეტაპი — 3 წლის კრიზისი.
ამ დროს ბავშვი ცდილობს საკუთარი სურვილებისა და დამოუკიდებლობის გამოხატვას. ეს არ არის ცუდი აღზრდის შედეგი — ეს არის ბავშვის განვითარების მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური ეტაპი.
რატომ ჩნდება 3 წლის კრიზისი
დაახლოებით სამი წლის ასაკში ბავშვი იწყებს დედასთან სრული დამოკიდებულების ეტაპიდან გამოსვლას. მას სჭირდება საკუთარი სივრცე, გადაწყვეტილებების მიღება და დამოუკიდებლობის შეგრძნება.
ბავშვი იწყებს განსხვავების გაცნობიერებას სიტყვებს შორის: „მინდა“ და „უნდა“. ამ ეტაპზე ის სწავლობს საკუთარი სურვილების მართვას და გარშემო არსებული წესების მიღებას.
3 წლის კრიზისის ძირითადი ნიშნები
ცნობილმა ფსიქოლოგმა ლევ ვიგოტსკიმ გამოყო სამი წლის კრიზისის რამდენიმე ძირითადი გამოვლინება.
ნეგატივიზმი
ბავშვი პრინციპულად უარს ამბობს გააკეთოს ის, რასაც უფროსები სთხოვენ.
სიჯიუტე
პატარა ბოლომდე ცდილობს საკუთარი აზრის დაცვას, მაშინაც კი თუ სიტუაცია შეიცვალა.
ურჩობა
ბავშვი დემონსტრაციულად უარყოფს ადრე მიღებულ წესებს.
დამოუკიდებლობის ძლიერი სურვილი
ბავშვს ყველაფრის გაკეთება თავად უნდა — ჩაცმა, ჭამა, თამაშის არჩევა.
პროტესტი და ბუნტი
პატარა განზრახ აკეთებს იმას, რაც აკრძალულია, რათა რეაქცია გამოიწვიოს.
დესპოტიზმი
ბავშვი ცდილობს სხვების მართვას და საკუთარი წესების დაწესებას.
გაუფასურება
შეიძლება უარი თქვას ადრე საყვარელ სათამაშოებზე ან საქმიანობებზე.
რამდენ ხანს გრძელდება 3 წლის კრიზისი
კრიზისი ჩვეულებრივ გრძელდება დაახლოებით 1–2 თვე, თუმცა ზოგჯერ შეიძლება ერთ წლამდეც გაგრძელდეს.
მისი ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ბავშვის გარემოზე, ოჯახის ატმოსფეროზე და მშობლების რეაქციაზე.
თუ ოთხი წლის ასაკში ქცევა მნიშვნელოვნად არ იცვლება, რეკომენდებულია ბავშვთა ფსიქოლოგთან კონსულტაცია.
როგორ უნდა მოიქცნენ მშობლები
- აღიარეთ, რომ ეს ბუნებრივი განვითარების ეტაპია
- მოერიდეთ ბრძანებით ტონს
- მიეცით ბავშვს გადაწყვეტილებების მიღების მცირე თავისუფლება
- შეინარჩუნეთ თანმიმდევრული წესები
- მოიძიეთ კომპრომისები
- ხშირად გამოხატეთ სიყვარული და მხარდაჭერა
რჩევები კრიზისის გადალახვისთვის
- კითხეთ ბავშვს არჩევანის გაკეთება: „რომელი ფანქარი გინდა?“
- ახსენით ზოგადი წესები ნაცვლად პირდაპირი შენიშვნისა
- მიეცით ბავშვს პირადი სივრცე
- შეეცადეთ იუმორით განმუხტოთ დაძაბული სიტუაციები
- წაახალისეთ კარგი ქცევა და წარმატებები
- დაეხმარეთ ემოციების გამოხატვაში თამაშით ან მოძრაობით
მშობლების ყველაზე გავრცელებული შეცდომები
- ბავშვის მუდმივი გაკიცხვა
- დამოუკიდებლობის შეზღუდვა
- ძალიან მკაცრი კონტროლი
- წესების ხშირი ცვლილება
- ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ძალადობა
- ბავშვის მოსყიდვა ისტერიკის შეწყვეტის მიზნით
დასკვნა
სამი წლის კრიზისი შეიძლება რთული იყოს როგორც ბავშვისთვის, ისე მშობლებისთვის, მაგრამ ეს მნიშვნელოვანი ეტაპია პიროვნული განვითარების გზაზე.
მშობლების სიყვარული, მოთმინება და სწორი მიდგომა დაეხმარება ბავშვს კრიზისის მშვიდად გადალახვაში და დამოუკიდებელ, თავდაჯერებულ პიროვნებად ჩამოყალიბებაში.
გამოყენებული ლიტერატურა
- ჯონ გრეი — ბავშვები ზეციდან. პოზიტიური აღზრდის ხელოვნება
- კეტრინ კვოლს — აღზრდის სიხარული. როგორ აღვზარდოთ ბავშვები დასჯის გარეშე
- ე. პ. სოსორევა — 20 რთული სიტუაცია 2-დან 7 წლამდე ბავშვებთან
