ადრეული განვითარება: მეთოდები, არჩევის პრინციპები და ბავშვის მზადყოფნა
ადრეული განვითარება ნიშნავს ბავშვის ინტელექტუალური, ფიზიკური და ემოციური უნარების სტიმულირებას ცხოვრების პირველ წლებში. ბევრი მშობელი ინტერესდება, რა არის ადრეული განვითარების მეთოდები, რამდენად სასარგებლოა ისინი და როგორ უნდა აირჩიოს სწორი მიდგომა საკუთარი შვილისთვის.
არსებობს სხვადასხვა საგანმანათლებლო მეთოდოლოგია. ამ სტატიაში განვიხილავთ რამდენიმე პოპულარულ მიდგომას:
- გლენ დომანის მეთოდი
- სესილ ლუპანის მეთოდი
- ნიკოლაი ზაიცევის მეთოდი
გლენ დომანის მეთოდი
ამერიკელი ფიზიოთერაპევტის გლენ დომანის მეთოდი თავდაპირველად შეიქმნა ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანების მქონე ბავშვების რეაბილიტაციისთვის. მისი მთავარი იდეა არის ტვინის აქტიური სტიმულირება ვიზუალური და ფიზიკური სტიმულების დახმარებით.
დომანის მეთოდის მიხედვით, ბავშვებს აჩვენებენ სპეციალურ ბარათებს სიტყვებით, სურათებით და სხვადასხვა სიმბოლოებით. ბავშვი ვიზუალურად იმახსოვრებს ინფორმაციას, რომელიც მრავალჯერ მეორდება.
დომანის მეთოდის ძირითადი პრინციპები
- ბავშვის ტვინი ადრეულ ასაკში სწრაფად ვითარდება
- სწავლა უნდა დაიწყოს რაც შეიძლება ადრე
- ბავშვი იმახსოვრებს დიდი მოცულობის ინფორმაციას
- ფიზიკური აქტივობა ინტელექტუალური განვითარების საფუძველია
- მშობლები ბავშვის საუკეთესო მასწავლებლები არიან
დომანი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ფიზიკურ განვითარებას. მისი პროგრამა მოიცავს ტანვარჯიშს, ცოცვას, მოძრაობის ვარჯიშებს და ვესტიბულური აპარატის განვითარებას.
დომანის მეთოდის შესაძლო მინუსები
კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ამ მეთოდში ნაკლები ყურადღება ეთმობა შემოქმედებით აქტივობებს და ბავშვის დამოუკიდებელ კვლევით ინტერესს.
სესილ ლუპანის მეთოდი
სესილ ლუპანი ფრანგი ავტორი და პედაგოგია, რომელმაც საკუთარი შვილების აღზრდის გამოცდილებაზე დაყრდნობით შექმნა განვითარების მიდგომა. მისი ფილოსოფია დაფუძნებულია ბავშვის ინტერესების პატივისცემასა და მშობლისა და ბავშვის ემოციურ კავშირზე.
ლუპანის მეთოდის ძირითადი იდეა
ბავშვის განვითარება უნდა მიმდინარეობდეს ყოველდღიურ ცხოვრებაში — თამაშში, კომუნიკაციაში და სამყაროს აღმოჩენაში.
მეთოდის ძირითადი პრინციპები
- მშობელი ბავშვის საუკეთესო მასწავლებელია
- სწავლა უნდა მიმდინარეობდეს თამაშის ფორმით
- აუცილებელია ხუთივე გრძნობის განვითარება
- ბავშვის ინტერესები განვითარების მთავარი მიმართულებაა
- მნიშვნელოვანია ემოციური კონტაქტი და მხარდაჭერა
ლუპანის მეთოდი დიდი ყურადღებას უთმობს სენსორულ გამოცდილებას — შეხებას, ხმებს, სუნებს, გემოს და ვიზუალურ სტიმულებს.
ზაიცევის მეთოდი
ნიკოლაი ზაიცევმა შექმნა სწრაფი სწავლების მეთოდი, რომელიც ძირითადად გამოიყენება კითხვისა და მათემატიკის სწავლისთვის.
მისი ყველაზე ცნობილი ინსტრუმენტია „ზაიცევის კუბები“ — სპეციალური კუბები მარცვლებით, რომელთა დახმარებით ბავშვები თამაშის პროცესში სწავლობენ კითხვას.
ზაიცევის მეთოდის პრინციპები
- სწავლა უნდა მიმდინარეობდეს თამაშის ფორმით
- გამოყენებული უნდა იყოს რამდენიმე სენსორული არხი ერთდროულად
- სწავლა ხდება მოძრაობით და აქტიური მონაწილეობით
- გარემო უნდა იყოს თავისუფალი და შემოქმედებითი
- მასალა უნდა იყოს ვიზუალური და გასაგები
ამ მეთოდით ბავშვები ხშირად სწავლობენ კითხვას და დათვლას სკოლამდელ ასაკში.
როგორ ავირჩიოთ ადრეული განვითარების მეთოდი
სანამ კონკრეტულ მეთოდს აირჩევთ, მნიშვნელოვანია რამდენიმე კითხვაზე პასუხის გაცემა:
- რა უნარების განვითარება გსურთ ბავშვში?
- რამდენად შეესაბამება მეთოდი ბავშვის ინტერესებს?
- გაქვთ თუ არა საკმარისი დრო და რესურსი მის გამოყენებისთვის?
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ყველა ბავშვი განსხვავებულია და ერთი მეთოდი ყველასთვის არ არის უნივერსალური.
როგორ მივხვდეთ, რომ ბავშვი მზად არის განვითარებისთვის
- ბავშვი აქტიურად ინტერესდება გარემოთი
- სურს ახალი საგნების კვლევა
- სიამოვნებით ერთვება თამაშებში
- გამოხატავს ცნობისმოყვარეობას
თუ ბავშვი ინტერესს არ ავლენს კონკრეტული აქტივობის მიმართ, უმჯობესია მას ცოტა ხნით თავი დაანებოთ და მოგვიანებით სცადოთ.
როგორ არ დავაზიანოთ ბავშვი განვითარების პროცესში
- გაკვეთილები უნდა იყოს სასიამოვნო და არა იძულებითი
- არ უნდა გადავტვირთოთ ბავშვი
- მნიშვნელოვანია თამაშის ფორმატი
- უნდა შევინარჩუნოთ განვითარების ბალანსი
ფიზიკური, ინტელექტუალური, შემოქმედებითი და სოციალური განვითარება ერთმანეთთან ჰარმონიაში უნდა იყოს.
როგორ შევქმნათ განვითარების გარემო
- მშობლებთან ყოველდღიური კომუნიკაცია
- სხვადასხვა ტიპის სათამაშოები
- ფიზიკური აქტივობის შესაძლებლობა
- წიგნები და საგანმანათლებლო მასალები
- სოციალური გამოცდილება — პარკები, მოგზაურობა, თამაში
განვითარების გარემო ნიშნავს ბავშვისთვის ისეთი სივრცის შექმნას, სადაც მას შეუძლია თავისუფლად შეისწავლოს სამყარო.
დასკვნა
ადრეული განვითარების მეთოდები შეიძლება ძალიან სასარგებლო იყოს, თუ ისინი სწორად გამოიყენება. მთავარია ბავშვის ინტერესების გათვალისწინება, თამაშის ფორმატი და მშობლის აქტიური მონაწილეობა.
ბავშვის განვითარება არის უწყვეტი პროცესი, რომელიც უნდა მიმდინარეობდეს სიყვარულით, მოთმინებით და სიხარულით.
გამოყენებული ლიტერატურა
მულიუკინა ელენა, აგეენკოვა ო. ვ. — სასწაული ბავშვი აკვნიდან. ბავშვის განვითარების ეტაპობრივი მეთოდები დაბადებიდან ერთ წლამდე. სანქტ-პეტერბურგი: გამომცემლობა „ანტოლოგია“, 2017.
