როგორ ვითარდება 3 წლამდე ბავშვის მეტყველება
ადრეული ბავშვობა (დაბადებიდან 3 წლამდე) განსაკუთრებული პერიოდია ბავშვის ცხოვრებაში. სწორედ ამ წლებში ყალიბდება მეტყველების საფუძვლები, რაც მომავალში განსაზღვრავს ბავშვის კომუნიკაციისა და აზროვნების უნარს.
განვითარების ინტენსივობით სიცოცხლის პირველი წლები უნიკალურია. რაც ამ პერიოდში გამოგვრჩება, მოგვიანებით შეიძლება გაცილებით მეტ ძალისხმევას მოითხოვდეს.
ადრეული ბავშვობა და მეტყველების განვითარება
ბავშვის სამეტყველო უნარები იწყებს განვითარებას ჯერ კიდევ დაბადებამდე. დედის ხმაზე რეაგირება, რიტმების აღქმა და ხმოვანი გარემო მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს მომავალ მეტყველებაზე.
რა ფაქტორები ახდენს გავლენას მეტყველების განვითარებაზე
ბიოლოგიური ფაქტორები
- მემკვიდრეობითობა
- ცენტრალური ნერვული სისტემის სწორად განვითარება
- ტვინში მეტყველების ცენტრების ფუნქციონირება
- სმენისა და მეტყველების ორგანოების ნორმალური მუშაობა
- ჯანმრთელი ორსულობა და მშობიარობა
- ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობა
სოციალური ფაქტორები
- სრულფასოვანი სამეტყველო გარემო
- მშობლების აქტიური კომუნიკაცია ბავშვთან
- განმავითარებელი გარემო და თამაშები
ბავშვის მეტყველების განვითარება დაბადებიდან 3 წლამდე
0–2 თვე
ბავშვის კომუნიკაციის პირველი ფორმა ტირილია. ტირილით ის გამოხატავს შიმშილს, დისკომფორტს ან დაღლილობას.
2–3 თვე
ჩნდება ღუღუნი — ბგერები „ა“, „ი“, „უ“. ბავშვი იწყებს ხმების გამოცემას და რეაგირებს მასთან მიმართული საუბრის ტონზე.
3–6 თვე
იწყება ტიტინი. ბავშვი რეაგირებს ხმაზე, აბრუნებს თავს ხმის მიმართულებით და იწყებს ბგერების გამეორებას.
6 თვე
ჩნდება პირველი მარცვლები — „ბა“, „მა“. ბავშვი ხშირად იმეორებს მათ.
7–9 თვე
მარცვლების კომბინაციები: „მა-მა-მა“, „დე-დე-დე“, „ბა-ბა-ბა“.
9–11 თვე
ბავშვი იწყებს ზრდასრულების ბგერების მიბაძვას და რეაგირებს საკუთარ სახელზე.
11–13 თვე
ჩნდება პირველი სიტყვები: „მამა“, „პაპა“, „ბაბა“.
18 თვე
ბავშვი იმეორებს ხშირად მოსმენილ სიტყვებს და იცის სხეულის ნაწილები. ლექსიკური მარაგი შეიძლება 20-50 სიტყვამდე იყოს.
2 წელი
იწყება პირველი წინადადებები ორი სიტყვისგან: „დედა მომე“, „ეს მინდა“. ლექსიკური მარაგი შეიძლება 150-200 სიტყვამდე გაიზარდოს.
3 წელი
ბავშვი უკვე იყენებს მრავალსიტყვიან წინადადებებს და შეუძლია საკუთარი აზრის გამოხატვა.
ვინ იწყებს ლაპარაკს უფრო სწრაფად — ბიჭები თუ გოგონები?
სტატისტიკის მიხედვით, გოგონები ხშირად უფრო ადრე იწყებენ ლაპარაკს. ამის ერთ-ერთი მიზეზია ტვინის სწრაფი მომწიფება.
თუმცა ყველა ბავშვი ინდივიდუალურია და განვითარების ტემპი შეიძლება განსხვავდებოდეს.
როგორ დავეხმაროთ ბავშვს მეტყველების განვითარებაში
- უპასუხეთ ბავშვის ხმებს და გაიმეორეთ მისი ბგერები.
- ესაუბრეთ ბავშვს ყოველდღიური მოვლის დროს.
- უკითხეთ წიგნები ყოველდღე.
- იმეორეთ ლექსები და ზღაპრები.
- ასწავლეთ საგნების და ადამიანების სახელები.
- წაახალისეთ ახალი სიტყვების წარმოთქმა.
- ახსნეთ ყველაფერი, რასაც ბავშვი ხედავს და აკეთებს.
- მოუსმინეთ ბავშვს ყურადღებით.
- დაუსვით კითხვები და წაახალისეთ პასუხი.
- გამოიყენეთ თამაშები და ვიზუალური მასალები.
სენსორული განვითარების მნიშვნელობა
შეხება
მასაჟი, სხვადასხვა ტექსტურის სათამაშოები და თითების თამაშები ხელს უწყობს მეტყველების განვითარებას.
სმენა
მუსიკა, ბუნების ხმები და მშობლების საუბარი ბავშვში აუდიტორულ აღქმას ავითარებს.
მხედველობა
ფერადი საგნები და გარემოს დაკვირვება ეხმარება ბავშვს ყურადღების კონცენტრაციაში.
ნატიფი მოტორიკა
თითების მოძრაობები და ხელით შესრულებული აქტივობები პირდაპირ კავშირშია მეტყველების განვითარებასთან.
როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს
- 1 თვისას ბავშვი არ ყვირის ჭამამდე
- 4 თვისას არ იღიმება
- 7 თვისას არ ცნობს ახლობლების ხმას
- 1 წლისას არ ამბობს სიტყვებს
- 2 წლისას არ ასრულებს მარტივ მოთხოვნებს
- 3 წლისას არ საუბრობს მარტივი წინადადებებით
ლოგოპედის დახმარება
თუ მეტყველება არ ვითარდება ასაკის შესაბამისად, მიმართეთ პედიატრს ან ლოგოპედს.
- ადგენს მეტყველების პრობლემებს
- ატარებს სპეციალურ სავარჯიშოებს
- ასწავლის მშობლებს სახლში მუშაობის მეთოდებს
დასკვნა
ბავშვის მეტყველების განვითარება დამოკიდებულია მშობლების ყურადღებაზე, კომუნიკაციასა და თამაშზე. ყოველდღიური საუბარი, კითხვა და ემოციური მხარდაჭერა საუკეთესო საფუძველია ბავშვის მეტყველებისა და აზროვნების განვითარებისთვის.
