1 წლის კრიზისი — განვითარების ბუნებრივი ეტაპი
თქვენი საყვარელი პატარა გუშინ მშვიდად იწვა, იჯდა და ღუღუნებდა, დღეს კი თითქოს „შეცვალეს“: ხან ტირის, ხან იცინის, ხან ისტერიკაში ვარდება. ყველაფერს იტაცებს, ისვრის, სხვებს ართმევს, აღარ გიჯერებთ, უარს ამბობს ჭამაზე, ხევს შპალერს, აშინებს კატას და კბენს სტუმრებს. გილოცავთ — დაიწყო 1 წლის კრიზისი.
რა ხდება სინამდვილეში
ჩვილობის ეტაპი დასრულდა და დაიწყო ადრეული ბავშვობის პერიოდი (1–3 წელი). ბავშვის ტვინი გაცილებით სწრაფად ვითარდება, ვიდრე მეტყველება და ფიზიკური შესაძლებლობები. მას ძალიან ბევრი რამის თქმა სურს, მაგრამ ვერ ახერხებს, რაც იწვევს ფრუსტრაციას, ბრაზს და ემოციურ აფეთქებებს.
ეს არ არის ნამდვილი კრიზისი — ეს განვითარების ეტაპია. ბავშვი იწყებს საკუთარი თავის განცდას, როგორც დამოუკიდებელი პიროვნების, და სამყაროს აქტიურ კვლევას.
რატომ ხდება ასეთი ქცევა
- ტვინი სწრაფად ვითარდება, მეტყველება ვერ ეწევა.
- ინფორმაციის გადატვირთვა იწვევს ემოციურ აფეთქებებს.
- ბავშვი სწავლობს მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებს ექსპერიმენტებით.
- ყალიბდება საკუთარი ნების და დამოუკიდებლობის შეგრძნება.
ფიზიკური ფაქტორები
- სიარულის დაწყება და ხშირი დაცემა.
- მტკივნეული კბილების ამოსვლა.
- გემოს რეცეპტორების განვითარება.
- ძილის რეჟიმის ცვლილება.
რამდენ ხანს გრძელდება
მწვავე ფაზა საშუალოდ 2–3 თვე გრძელდება. დაახლოებით 1,5 წლის ასაკში დგება შედარებით მშვიდი პერიოდი, სანამ დაიწყება 3 წლის კრიზისი.
როგორ გაუმკლავდეთ
- არ გამოავლინოთ აგრესია და არ გამოიყენოთ ფიზიკური დასჯა.
- არ იყვიროთ — ბავშვი აირეკლავს თქვენს ემოციას.
- გამოიყენეთ ყურადღების გადატანა.
- შეინარჩუნეთ სიმშვიდე და თანმიმდევრულობა.
ხშირი პრობლემები და სწორი რეაქცია
მუდმივი „არა“
ეს ინდივიდუალობის ჩამოყალიბების ნაწილია. გაფილტრეთ სიტუაციები და ზედმეტად ნუ დაუპირისპირდებით.
კვებაზე უარი და ხელით ჭამა
ეს სენსორული და მოტორული განვითარების აუცილებელი ეტაპია. შექმენით უსაფრთხო გარემო და მისცეთ ექსპერიმენტირების საშუალება.
ჩაცმაზე პროტესტი
მიეცით დრო თვითგამორკვევისთვის და შეინარჩუნეთ მტკიცე, მაგრამ მშვიდი პოზიცია.
საშიში ქცევები
მკაფიოდ გაყავით ორი კატეგორია: შეიძლება და საშიშია. აკრძალვები უნდა იყოს აბსოლუტურად თანმიმდევრული.
აკრძალვების ძირითადი პრინციპები
- აკრძალვა უნდა იყოს ერთნაირი ყველგან და ყოველთვის.
- არ უნდა იყოს ძალიან ბევრი შეზღუდვა.
- გამოიყენეთ სხეულის ენა და მტკიცე ინტონაცია.
- ნუ გამოიყენებთ ყვირილს.
მთავარი დასკვნა
ბავშვი არ ცდილობს თქვენს გაბრაზებას. ის ცდილობს სამყაროს შეცნობას. თქვენი სიმშვიდე, თანმიმდევრულობა და მოთმინება ქმნის უსაფრთხო გარემოს მისი ფსიქიკური და ემოციური განვითარებისათვის.
