გახსოვდეთ, რომ 3 წლის კრიზისი ბუნებრივი ეტაპია ბავშვის განვითარებაში და დროებითია. პროტესტისა და „წესრიგის დარღვევის“ საშუალებით ბავშვი სწავლობს დასაშვების საზღვრებს: მაგალითად, რომ გზის გადაკვეთა დედის ხელის ჩაკიდების გარეშე არ შეიძლება, რომ ზოგჯერ შეიძლება მოგვიანებით დაძინება, თუ მშობელი დაუშვებს, ან რომ საბავშვო ბაღისთვის ტანსაცმლის არჩევა თავად შეუძლია. ბავშვები წესებს სიტყვებით კი არა, ქცევითა და საკუთარი გამოცდილებით სწავლობენ. ეს პერიოდი მშობლებისთვის ხშირად დაძაბულია, თუმცა დროთა განმავლობაში დასრულდება და ურთიერთობა ბავშვსა და მშობელს შორის უფრო მშვიდ და თანამშრომლობით დონეზე გადავა.
მნიშვნელოვანია ბავშვისთვის მკაფიო წესების განსაზღვრა. შეიძლება გამოიყენოთ სამი კატეგორია: „არასოდეს არ შეიძლება“, „ზოგჯერ შეიძლება“ და „ყოველთვის შეიძლება“. ყველაზე რთულია პირველი კატეგორიის დაცვა — ის, რაც არასოდეს არ შეიძლება, არ უნდა შეიცვალოს არც თხოვნისა და არც ემოციური პროტესტის გამო. რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ ბავშვი ჩვეულებრივ ეჩვევა ამ წესებს და მათ მშვიდად იღებს.
აუცილებელია ბავშვს მიეცეს დამოუკიდებლობის სივრცე. მნიშვნელოვანია, რომ მან შეძლოს მონაწილეობა „ზრდასრულთა“ საქმიანობაში — იმ საქმეში, რომლის გაკეთებაც თავად სურს. ეს შეიძლება იყოს მარტივი აქტივობები: მამასთან ერთად რაიმეს შეკეთება, ბებიასთან ერთად ჭურჭლის ან იატაკის რეცხვა, ოჯახის წევრებთან ერთად ცომის მოზელა ან მაცივარში პროდუქტების დალაგება. ასეთ პროცესში შესაძლოა რაღაცები დაიღვაროს, დაიმსხვრეს ან არასწორად გაკეთდეს, თუმცა ეს ბუნებრივი ნაწილია ბავშვის დამოუკიდებლობის განვითარებისა.
ასევე მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ ბავშვის ორგანიზმი გაცილებით ნაკლებ დატვირთვას უძლებს, ვიდრე ზრდასრული ადამიანის. ამ პერიოდში ყველა კონფლიქტი არ არის დაკავშირებული განვითარების კრიზისთან. ხშირად ბავშვი უბრალოდ დაღლილია, ემოციურად გადატვირთულია, მშიერია ან არ აქვს საკმარისი ძილი. ასეთ სიტუაციაში სიტყვიერი ახსნა ან ლოგიკური არგუმენტები ნაკლებად ეფექტურია. ბავშვს უფრო სჭირდება მხარდაჭერა — ჩახუტება, დამშვიდება, მცირე წახემსება და მშვიდი გარემო.
თუ ასეთი სიტუაცია ხალხმრავალ ან ხმაურიან გარემოში ხდება, სასურველია ბავშვი სწრაფად გადაიყვანოთ უფრო მშვიდ სივრცეში. ამ მომენტში „საგანმანათლებლო“ საუბარი არ იქნება შედეგიანი. საკითხების განხილვა უკეთესია მაშინ, როდესაც ბავშვი დაისვენებს, შეჭამს და დამშვიდდება.
ემოციური სტაბილურობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მშობლისთვის. საჭიროა მაქსიმალურად მშვიდი და თანმიმდევრული დამოკიდებულება, მიუხედავად გარემოს რეაქციებისა ან გარშემომყოფთა რჩევებისა. აკრძალვები და მოთხოვნები არ საჭიროებს მკაცრ ტონს. შესაძლებელია მათი გამოხატვა მშვიდად და სიყვარულით, მაგალითად: „ვიცი, რომ ეს არ მოგწონს და გაბრაზებული ხარ, მაგრამ ასე უნდა იყოს“ ან „მიყვარხარ, თუმცა ამ სათამაშოს ვერ ვიყიდით“.
როდესაც ემოციური დაძაბულობა დასრულდება, მნიშვნელოვანია ბავშვის ჩახუტება და მხარდაჭერა. ასეთი გამოცდილება ეხმარება როგორც ბავშვს, ისე მშობელს ურთიერთობის გაძლიერებაში და ნდობის განვითარებაში.
